Урбаанньыт, “Аура” диэн үтүө санааланыы пуондатын төрүттээччиГаврил Чемоханов Үөһээ Дьааҥы улууһугар сэттэ оҕолоох дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Гаврил иккис оҕо буолан, бырааттарын, балыстарын көрөн-истэн кэлбитэ.
Гаврил спортсмен бэрдэ, санаа мааныта, киһи киһитэ. Кини биэс сыл диализка сылдьыбыт, икки сыллааҕыта бүөрү көһөрүү эпэрээссийэтин ааспыт. Бу аҕыйах хонуктааҕыта кыыс оҕолонон, көтүөн кыната суох.
“Ыараханнык ыалдьан, наһаа күүстээх эмтэринэн эмтииллэрэ. Онтон сылтаан этим-хааным мөлтөөбүтэ. Кэргэним оҕо күүтэрин истэн баран, салгыы хайдах буолабыт диэн сэрэхэчийэ санаабытым. Быраастарбыт өйөөбүттэрэ. Диализка сылдьар дьон оҕолонор түгэннэрэ баар, ол эрээри, чиэһинэ эттэххэ, сүүрбэттэн биирэ этэҥҥэ буолар дииллэр”, – диэн Гаврил оччолорго туох санаа-оноо киирбитин кэпсиир.
Ол эрээри Чемохановтар санаалара күүстээх, дьоллоохтор, кырачааннарын Гаврил ийэтин аатынан, эбэтин курдук кытаанах майгылаах, күүстээх санаалаах буоллун диэн Александрина диэбиттэр.
Гаврил эдэр сааһын туһунан кэпсээтэ. Ол курдук аармыйаттан кэлэн баран, хачыгаарынан, таһаҕас тиэйээччинэн үлэлээбит. Аармыйаҕа барыан иннинэ Санкт-Петербурга физкультура үнүстүүтүгэр үөрэнэ сылдьыбыт. Үөрэҕин салгыыр баҕалаах эбит да, табыллыбатах. Кэлин Черскэйгэ, Дьокуускайга физкультура учууталынан үлэлээбит. Онтон урбаанынан дьарыктаммыт.
“Тутуунан күүскэ дьарыктаммытым. Барыта табыллан испитэ. Дьону сатаан мунньар этим, тэрийэр кыахтааҕым. Ол кэннэ 2013 сыллаахха ыалдьан хаалбытым. Таах төбөм ыарыйда диэн баран эмп иһэрим. Быраастар диагноз туруорбуттарыгар, улаханнык аахайбатаҕым. Оҕо сырыттахпына өссө диагнозтаатахтара дии. Эмтэнним дии санаабытым, ыарыым ханна да барбатах эбит. 33 сааспар улаханнык бэргээбитим. Икки бүөрүм иккиэн аккаастаабыттара”, – диир Гаврил.
Ыарыыта баарын биллэрэн, сылайар буолбут, этэ-сиинэ харааран тахсыбыт. Хайдах-хайдаҕый диэн ситэ өйдөөбөккө сылдьыбыт, бүтэһигэр муннутуттан тохтоло суох хаан барбыт. Өйүн сүтэрэн, реанимацияҕа киллэрбиттэр.
Мэдиссиинэ киинигэр миэстэ суоҕун иһин өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһаҕа илдьибиттэригэр, “миигиттэн аккаастаннылар быһыылаах” дии санаабыт.
“Хараҕым уута тохтообот буолан хаалбыта. Киһи күүппэтэх иэдээнэ тирээбитигэр, өйүм-санаам тосту барбыта. Өйбүн сүтэрэ-сүтэрэ, өлөр-тиллэр икки ардынан сытан “Бу манан олоҕум бүттэ дуо? Тугу даҕаны ситэ гымматым дии. Бу олоххо тугу ситистим?” диэн санаа, ыйытыы бөҕө киирэрэ. Онно дьэ таҥара туһунан толкуйдаан барар эбиккин, хаалларыҥ даа диэн көрдөһөҕүн… Ол сыттахпына, уҥа ороҥҥо сытар киһи тыына быстар, таҥаһынан сабан баран илдьэ бараллар. Бүттэ онон. Онно хараҕым уута тохтоло суох барара”, – диэн Гаврил кэпсээнин салгыыр.
Гаврил аҕата 2006 сыллаахха олохтон туораабыт.
“Аҕам түүлбэр кэлэн, ыҥыра сатаабыта. Түһүү сытан барыа суохтаахпын, манна дьыалам өссө да элбэх диэн саныыр этим. Түүлбэр өссө хаалтыс кэтэ-кэтэ, наһаа дьыалабыайдык туттарбын өйдүүбүн. Билигин саныыбын ээ, сөпкө барбатах эбиппин. Онтон ыла кутум-сүрүн аһыллан, уларыйан хаалбыта. Урут кыбыстар эҥин буоллахпына, билигин кыбыстыбат буоллум. Барытын боруобалыахпын баҕарабын, олох амтанын биллим. Олохпут биир эрэ эбит, сарсын-өйүүн диэн уура сытыарбакка, барытын күн бүгүн гыныахтаахпын, оҥоруохтаахпын диэн толкуйдуубун. Кимиэхэ да хом санаа туппаппын, кими да кытта кыыһырсыбаппын. Куһаҕан санааны киэр кыйдыыбын. Айдаантан туора бара сатыыбын”, – диир Гаврил.
Бүөр аккаастаатаҕына, аһаҕастык эттэххэ, киһи убаҕаһа барбат буолар. Ол эккэр тарҕанар, бүөр үлэлээбэт буолан тахсыбат. Хааҥҥар барар. Кутталлаах эттиктэр үөскээн, киһини аргыый өлөрөн киирэн бараллар. Үс-түөрт күнүнэн киһи быстар. Ол иһин нэдиэлэҕэ үстэ биэстии чаастаах процедураҕа хайаан даҕаны сылдьыллыахтаах.
“Бастакы бөлөхтөөх инбэлииппин, үлэҕэ ылбаттар. Дьонтон туораан хаалбыт курдук этим, киһи барыта аһынара. Ону олох сөбүлээбэт буолан, дьоҥҥо тахсыбат этим. Харчы суох ыарахан кэмнэрэ кэлбиттэрэ, онно чугас дьонум, табаарыстарым күүстээх этиилэрэ көмөлөспүттэрэ. Ол курдук успуорка өссө күүскэ сүгүрүйбүтүм. Диализка сылдьар буолан, наһаа сылайарым. Онтон интэриниэккэ диализка сылдьар дьон успуорка ситиһиилэнэллэрин, наһаа үчүгэйдик олороллорун булан аахпытым. Дьэ, кыанар эбиппин дуо диэн сыал туруоруммутум”,- диэтэ Гаврил.
Гаврил Польшатааҕы оонньууларга баран, ситиһии көтөллөнөн, сэттэ мэтээллээх кэлбитэ. Ол кэннэ Испанияҕа барбыт. Оттон аан дойдутааҕы чөмпүйэнээккэ аны трансплантацияны ааспыт эрэ дьон кыттыахтааҕын билбит. Онно өсөһөн туран барбытыгар, хапытаан оҥостон кэбиспиттэр. Ол кэннэ аны Италияҕа ыытыллыбыт чөмпүйэнээккэ тиийбит.
“Туспа олох саҕаламмыта. Атын дойдулартан мунньубут уопуппун манна кэлэн кэпсиирим. Билигин элбэҕи ситиһиэхпин баҕарабын, куруук ыксыы сылдьар буолбуппун. Санаабын хайаан даҕаны толоробун”, – диэн Гаврил кэпсээтэ.
Салгыы “Сэһэн сирэ” биэриигэ көрүҥ.
