Бүгүҥҥү күҥҥэ оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолорго тиис кариеһа киэҥник тарҕанан – хайаан да болҕомто ууруллар биир сүрүн кыһалҕа буолла.
Маныаха Горнай улууһун иитиллээччилэрэ чинчийии оҥорон кэскиллээх бырайыагы олоххо киллэрэллэр.
Бэрдьигэстээх «Кырачаан ымыылар» уһуйаан иитиллээччилэрэ кэлиҥҥи кэмҥэ оҕо тииһэ биллэ мөлтөөбүтүн бэлиэтиир. Бу төрүөтэ билиҥҥи ас мөлтөҕүттэн, гигиенаны сөпкө тутуспаттан буоларын өйдөөн кинилэр чинчийии ыыттылар. Ол курдук, үөрэх дьылын саҕаланыыта уһуйаан 43% иитиллээччитин тииһэ мөлтөҕүн быһаарбыттар.
Маныаха төрөппүтү кытта үлэни күүһүрдэн, кариес үөскүүр төрүөтүн быһааран оҕо оскуолаҕа киирэр сааһыгар доруобай тиистээх ыытар соруктаах тэриллэр бырайыакка ылыстылар. Уһуйааҥҥа кэлбит оҕо тииһин сөпкө көрүнэригэр өйдөтөр- үөрэтэр бырайыак аныгы үйэ кыһалҕатын быһаарарга, доруобуйаны чэбдигирдэргэ сүрүн тирэх буолуоҕа.
Оҕо кыра эрдэҕиттэн тииһин харыстыы улаатарыгар туһуламмыт бырайыак уопута атын да уһуйааннарга тарҕанар кэскиллээх.
