Саха сиригэр гидрологическай балаһыанньа көрдөрүүтэ

Өлүөнэ

Муус Өлүөхүмэ улууһун аттынан ааһар. Аллараа кирбиитэ Саҥыйахтаах аттыгар баара бэлиэтэнэр. Үөһээ кирбиитэ — Дельгэй сэлиэнньэтигэр.

Хоро сэлиэнньэтигэр муус харыыта тохтоото. Өлүөхүмэҕэ дэлби тэптэрии үлэтин ыытаннар муус хамсааһына салҕанар.

Уу таһыма Кыыллаах уонна I Ньөрүктээйи аттынан намтаата. Нэһилиэнньэлээх пууннар намыһах сирдэрэ ууга бардылар.

Хоро аттынан уу таһыма 857 см. тэҥнэстэ, кутталлаах кирбии — 1000 см, түөрт чаас устата + 6 см. Өлүөхүмэҕэ — 990 см. тэҥ, кутталлаах кирбии — 1250 см, биир чааска -16 см., муус арахсыыта бэлиэтэнэр.

Муус устарыгар Саҥыйахтаах — Иһит — Кытыл Дьура учаастакка уу таһыма үрдүүрэ күүтүллэр.

Киин улуустарга уу таһыма 0,3 – 0,4 м. саҕалаан үрдүүрэ бэлиэтэнэр, өрүс ырбыыламмыта бэлиэтэнэр. Ыам ыйын 14 – 18 күннэригэр Покровскай – Дьокуускай — Кангалассы учаастакка нуорматтан биир суукканан эрдэлээн муус устара күүтүллэр.

Өлүөхүмэ

Муус өрүс төрдүгэр таҕыста. Ол курдук, Өлүөхүмэ улууһун Троицкайыгар уу таһыма — 905 см., кутталлаах кирбии — 1000 см., түөрт чаас устата -48 см., муус бытааннык устар. Бу күннэргэ уу таһыма 970 – 980 см-га диэри үрдүө, бу халааҥҥа барыы кирбииттэн 0,2 м.-нэн намыһах.

Битиим

Муус өрүс төрдүгэр устара бэлиэтэнэр.

Алдан

Муус Томпо, Таатта улуустарын аттынан ааһар. Аллараа кирбиитэ Таатта улууһун Хара Алдан сэлиэнньэтин аннынан баара бэлиэтэнэр, үөһээ кирбиитэ — Томпо улууһун Кириэс Халдьаайытын аттытыгар, муус ортотук устар.

Үөһээ сүүрүгүнэн муус устара бэлиэтэнэр. Бүгүн Алдан оройуонун Томмот куоратыгар муус сэдэхтик уһунна, уу таһыма 252 см. тэҥнэһэр, кутталлаах кирбии — 820 см., түөрт чаас устата -7 см. Аллараа сүүрүгүнэн Угино – Кириэс Халдьаайы учаастакка муус араас тиэмпэнэн устара салҕанар.

Томпо улууһун Хаандыгатыгар уу таһыма 738 см. тэҥнэһэр, кутталлаах кирбии — 990 см., түөрт чаас устата +3 см., муус ортотук устар.

Верхоянский Перевоз гидропуоһугар уу таһыма 895 см. тэҥнэһэр, түөрт чаас устата +182 см., муус арахсара уонна хамсыыра бэлиэтэнэр.

Өрүс төрдүгэр Батамайга сууккаҕа уу таһыма 0,4 м. үрдүүр, өрүс ырбыыламмыта уонна муус тахсыбыта бэлиэтэнэр. Манна ыам ыйын 15 күнүгэр муус хамсыыра күүтүллэр. Бу күннэргэ муус Уус Алдан улууһугар устан тиийиэҕэ. Өрүс төрдүгэр муус устан уу таһыма Кылаайы, Чэриктэй уонна Дыгдал аттытыгар кутталлаах кирбиигэ тиийэрин сабаҕалыыллар.

Амма

Муус өрүс төрдүгэр таҕыста.

Үөһээ сүүрүгүнэн уу таһыма үрдүүр. Амма улууһун диэки уу таһыма намтыыр. Харбалаахха сууккаҕа уу таһыма 0,5 м. үрдүүр, муус сэдэхтик устар.

Муус Сунтаар уонна Ньурба улуустарын аттынан устар. Бу күннэргэ Үөһээ Бүлүү-Бүлүү учаастагар муус устара күүтүллэр.

Муус аллараа кирбиитэ Ньурба куоратын аннынан ааһар (өрүс төрдүгэр диэри 562 км), уу таһыма 1045 см. тэҥнэһэр, кутталлаах кирбии — 1250 см., түөрт чаас устата -69 см., муус сэдэхтик устар. Үөһээ кирбиитэ — Ньурбаттан үөһээ.

Үөһээ Бүлүү сэлиэнньэтин аттыгар уу таһыма 808 см. тэҥнэһэр, кутталлаах кирбии — 1100 см, түөрт чаас устата +9 см., муус арахсыыта бэлиэтэнэр.
Үөһээ Бүлүү–Бүлүү учаастагын аннынан уу таһыма сууккаҕа 1,1 – 1,9 м. үрдээтэ.

Бүлүү куоратыгар бу күннэргэ муус хамсыаҕа.

Дьааҥы

Үөһээ Дьааҥы — Сайдыы учаастагар уонна кини салааларыгар, Үөһээ Дьааҥы улууһун сиригэр, уу таһыма атын-атын көрдөрүүлээх, өрүс ырбыыламмыта уонна мууска уу баара бэлиэтэнэр.

Үөһээ Дьааҥыга өрүс ыам ыйын 21 күнүгэр эстэрэ күүтүллэр.

Индигиир

Уус Ньара уонна Хонуу учаастагар мууска уу баара бэлиэтэнэр, уу таһыма кыратык үрдүүр.

Уус Ньараҕа өрүс ыам ыйын 20 күнүгэр эстэрэ күүтүллэр.

Халыма

Өрүс мууһа Саха сирин кыраныыссатыттан 100 км. үөһэ сиргэ устара бэлиэтэнэр.

Магадан уобалаһыгар, Среднекан – Коркодон учаастакка уу таһыма үрдүүр. Бу балаһыанньа Усть-Среднеканскай водохранилищеттан ууну бырахтарыы түмүгэр тахсыбыт. Сууккаҕа уу 18 – 83 см.-га тэҥ. Балыгычаан уонна Коркодон аттыларыгар муус хаайтарбыта бэлиэтэнэр.

Зырянка – Орто Халыма учаастагар сууккаҕа уу 0,2 — 0,4 м. үрдүүр. Ыам ыйын 15 күнүгэр Зырянкаҕа муус хамсыыра күүтүллэр. Ыам ыйын 16 — 17 күннэригэр бөһүөлэк аттынан өрүс эстиэҕэ, аэропорт аттынан сөмөлүөт көтөр-түһэр балаһатын уу ылара күүтүллэр.

Березовка

Березовка сэлиэнньэтин аттынан уу таһыма 866 см. тэҥнэһэр, кутталлаах кирбии — 1000 см., түөрт чаас иһигэр -3 см., ыраас.